Gò Công Xưa – Cầu Tàu

Cầu tàu Gò Công — một thời người đi kẻ lại

Bến tàu ngày xưa nay hãy còn trơ mặt đó, nhưng cảnh phồn hoa náo nhiệt ngày trước thì đâu còn nữa.

Cây cầu gỗ dựa bên bờ sông, nằm trên đường Gia Long kéo dài, ngày xưa tôi cùng bạn tác đã đặt chân lên biết mấy lần. Từ Sài Gòn đáp tàu xuống, từ Gò Công theo tàu trôi lên, sau một đêm đờn ca xướng hát dưới tàu, chúng tôi lại đáp bến này trong giây lát để ăn điểm tâm, mua chút hàng hóa rồi tiếp tục cuộc hành trình.

Cái cầu tàu ấy, trong ký ức của một người từng đi qua, không chỉ là chỗ tàu cập bến.

Nó là một nơi rất đông người.

Vào thời mà giao thông đường bộ còn chưa phát triển, đường hàng không vẫn chỉ nằm trong trí tưởng tượng của những nhà văn khoa học viễn tưởng tiền phong như Jules Verne, G. Wells, việc đi lại giữa Sài Gòn và các tỉnh Lục Tỉnh bằng xà-lúp rất thịnh hành.

Những chuyến tàu Sài Gòn – Gò Công thường xuyên đậu ở cầu này. Hành khách người lên kẻ xuống tấp nập ngày đêm. Bạn hàng chuyên chở hàng hóa thì rộn rịp tranh thương. Những người bán hàng rong cứ đứng dọc đường mời mọc khách xuôi ngược. Có cả xe mì chen vào giữa đám đông. Tiếng “lắc cắc cụp” của chú tửng gõ hai miếng tre bông cầm trên tay, đến bây giờ đọc lại vẫn có cảm giác như còn nghe văng vẳng đâu đây.

Cầu tàu khi ấy giống như một cái chợ nằm sát mặt nước.

Tàu đến thì người xuống. Tàu đi thì người lên. Hàng hóa chuyển từ bến xuống tàu, từ tàu lên bến. Người buôn bán lo chuyện làm ăn, người đi đường lo chuyến đi của mình. Cả một vùng sông nước nhờ vậy mà lúc nào cũng có tiếng động, có người qua lại, có chuyện để nhìn.

Mà lạ một điều, không phải ai tới cầu tàu cũng vì chuyện làm ăn.

Những khách nhàn du, trong lòng trống trải, cũng tìm đến đây ăn uống, ngồi nhìn cảnh người qua kẻ lại để khuây bớt nỗi buồn phiền.

Người trai trẻ thì ra cầu tàu, biết đâu giữa bao nhiêu người xa lạ lại gặp được một tâm hồn cũng cô độc như mình, rồi rủ nhau bước vào một cuộc phiêu lưu.

Còn người tuổi tác thì tới hứng gió, nhìn cảnh hợp tan, tan hợp của người đời mà tự tìm cho mình một chút triết lý.

Thành ra một cái cầu tàu cũng có nhiều cách để người ta tìm đến.

Có người tới để đi.

Có người tới để bán.

Có người tới để mua.

Có người chẳng làm gì cả, chỉ ngồi đó nhìn thiên hạ.

Và có lẽ cũng có người tới chỉ để nghe tiếng nước, hứng ngọn gió sông và thấy lòng mình nhẹ đi một chút.

Rồi đường bộ xuất hiện

Nhưng những nơi từng đông vui nhất cũng không tránh khỏi sự thay đổi.

Từ năm 1910, cầu tàu cũ bị bỏ, không còn được sử dụng nữa. Bến tàu được dời vào một vị trí mới, phía sau chợ Gò Công, thuận tiện hơn cho việc chuyên chở và mua bán.

Rồi tới một lúc, chính những chuyến tàu từng làm nên sự nhộn nhịp của bến cũ cũng phải nhường bước cho một cách đi lại khác.

Đường bộ phát triển.

Xe đò và xe vận tải bắt đầu nối Gò Công với Sài Gòn, đi theo ngõ cầu nổi. Quãng đường 58 cây số khi ấy chỉ mất khoảng 2 giờ.

Hai tiếng đồng hồ.

Chừng đó thời gian đủ để người ta nhận ra rằng một chuyến đi bằng đường bộ có thể nhanh và tiện hơn rất nhiều so với việc chờ tàu, xuống bến, chuyển hàng rồi lại tiếp tục hành trình.

Và thế là cái cầu tàu từng là nơi người người qua lại bắt đầu lùi dần về phía sau.

Không phải vì nó không còn đẹp.

Cũng không phải vì người ta hết thương nó.

Chỉ là đời sống luôn có cách tự thay đổi.

Một con đường mới mở ra thì một con đường cũ vắng người. Một phương tiện mới tiện hơn xuất hiện thì phương tiện cũ dần lui lại. Cái cũ nhiều khi không thua vì nó kém, mà chỉ vì thời gian đã chọn một cách khác.

Cầu tàu Gò Công cũng vậy.

Ngày trước, đó là nơi người ta đáp tàu từ Sài Gòn xuống, từ Gò Công lên, ăn một bữa điểm tâm, mua ít hàng hóa rồi tiếp tục đi. Có tiếng rao hàng, tiếng người nói chuyện, tiếng tàu, tiếng nước và cả tiếng những người bán rong mời khách.

Bây giờ, đứng nhìn lại có lẽ chỉ còn thấy một khoảng bến và những hình bóng cũ trong ký ức.

Nhưng nếu thử nhìn những tấm ảnh xưa, người ta vẫn có thể hình dung được cái cảnh náo nhiệt ngày trước: tàu đậu sát bến, người đi bộ trên cầu, hàng hóa được chuyển xuống, chuyển lên; bên bờ sông là những hoạt động buôn bán không ngớt.

Một cái cầu đã cũ.

Một bến tàu đã đổi thay.

Nhưng cái thời mà người Gò Công đi về bằng đường sông, người bán hàng rong đứng chờ khách dưới bến, còn những người nhàn du ngồi hứng gió nhìn thế sự… thì vẫn còn ở lại trong những câu chuyện được kể về Gò Công xưa.

Có những nơi mất đi từ lâu mà người ta vẫn còn nhớ.

Không phải vì nơi đó từng lớn lao đến mức nào.

Mà vì đã có một thời, ở đó, người ta từng sống rất đông vui.

Nguồn: Tổng hợp.